دهمین کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی (با رویکرد همآفرینی آیندهساز) توسط انجمن مدیریت ایران و با همکاری دانشگاه خاتم و با حضور جمع زیادی از صاحبنظران و کارشناسان و علاقهمندان این حوزه طی روزهای سهشنبه و چهارشنبه ۷ و ۸ بهمنماه در محل این دانشگاه در تهران برگزار شد.
افتتاحیه این کنفرانس با حضور دکتر علاءالدین رفیعزاده؛ معاون رئیسجمهوری و رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور برگزار شد. وی در سخنانی با اشاره به تعاریف جدیدی که از مفهوم فرهنگ سازمانی از سوی موسسات بزرگی مانند «گالوپ» ارائه شده است، گفت: برای دریافتن مفهوم فرهنگ سازمانی نیازی نیست شما دنبال نماد خاصی بگردید چون فرهنگ سازمانی درواقع همان چیزی است که مشتری دریافت میکند؛ و پیچیده، از این حیث که نمادسازی برای یک سازمان دیگر به سهولت انجامپذیر نیست.
وی سپس با طرح این سوال که فرهنگ سازمانیِ ناشی از اجرای درست یا نادرست فرآیندها چه تاثیری بر مراجعهکنندگان به آن سازمان دارد؟، به موضوع تعدد سامانهها در این رابطه اشاره کرد و افزود: براساس برآوردهای ما در سامانه «فؤاد 128» (یا همان سامانه فوریتهای اداری) سه عامل موجب نارضایتی مردم از عملکرد سامانهها یا همان چیزی است که ما به آن «سامانهمحوری آزاردهنده» میگوییم: اول اینکه مردم در مراجعه به سامانهها رفتار مناسب نمیبینند و به عبارت دقیقتر تکریم نمیشوند، عامل دوم کار نکردن سامانهها و عامل سوم هم کار نکردن تلفنهای گویاست.
معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان اداری و استخدامی بیان کرد: ما سامانه «فؤاد 128» را با این هدف ایجاد کردیم که مراجعهکنندگان به دستگاههای اداری که در روند دریافت خدمت، رفتار مناسبی نمیبینند و در عین حال آنقدر وقت و انرژی هم ندارند که برای پیگیری و اصلاح آن رفتار از دستگاههای ناظر طرح شکایت کنند، دغدغه خود را – که دقیقاً ناظر به فرهنگ سازمانی است – در این سامانه ثبت کنند. ما اگر میخواهیم سطح نظام اداری و اجراییمان (چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی) بهبود یابد، لازم است اینگونه تجارب را از مراجعههایمان به یک سازمان برای دریافت یک خدمت، ثبت و ضبط و منتقل کنیم.
در ادامه دکتر مجید قاسمی؛ رئیس انجمن مدیریت ایران و رئیس شورای سیاستگذاری کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی در سخنانی با موضوع «همآفرینی در نوآوری سازمانها»، همآفرینی را به عنوان راهبردی که میتواند طرفهای مختلف را گردهم آورد تا به صورت مشترک، بروندادی با ارزش متقابل ایجاد کنند، تعریف کرد و گفت: در واقع همآفرینی یک راهبرد و مدل عملیاتی است و ابعاد آن شامل اقدام مشارکتی چندذینفعی، فرآیند یادگیری مشترک برای ایجاد نوآوری، تولید دانش زمینهای، خلق معنا، گفتگوی باز، قابل اعتماد و در برگیرنده است.
وی در توضیح مزایای همآفرینی هم افزود: سکوهای همآفرین میتوانند طیف وسیعی از هدفهای تغییر نظیر استقرار فناوری جدید، یکپارچهسازی پس از ادغام و تجدید ساختار در تحول فرهنگی را پشتیبانی کنند. همآفرینی با مشتریان در مرکز تمام فعالیتهای یک سازمان است و از این حیث میتوان از مجموعهای مانند بانک پاسارگاد به عنوان نمونهای عالی از سازمانی مشتریمدار نام برد.
رئیس انجمن مدیریت ایران، همآفرینی با رقبا را نیز از دیگر ابعاد همآفرینی دانست و گفت: این بحث به ترکیب همزمان همکاری و رقابت میان بنگاههایی اشاره دارد که در بازار با یکدیگر رقابت میکنند و در عین حال در زمینههایی مشخص برای خلق ارزشی جدید با یکدیگر همکاری میکنند. همآفرینی با جامعه نیز در واقع یک رویکرد همکارانه در حوزه مشارکت مدنی است که ذینفعان جامعه را قادر میسازد تا به عنوان طراحان و مبتکران همکارِ محیطها، خدمات و اصلاحات سیاسی مرتبط عمل کنند.
در ادامه سخنرانیهای دهمین کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی، مهندس محمد درویش؛ رئیس کمیته محیط زیست در کرسی سلامت اجتماعی یونسکو به ایراد سخن در این زمینه پرداخت که چگونه فرهنگ و هنر به ارتقای مسئولیت اجتماعی و تابآوری کمک میکند؟ وی در این ارتباط با تاکید بر اهمیت سرمایههای انسانی در قیاس با سرمایههای طبیعی و خدادادی برای یک کشور، گفت: به عنوان مثال ایران دارای قدیمیترین و عمیقترین کاریز جهان است و این سازه شگفتانگیز به همت و اندیشه و هنر کسانی ساخته شده که میدانستهاند زمانی که از آن بهرهبرداری شود، آنها خود دیگر در قید حیات نخواهند بود.
وی افزود: این مسئله علاوه بر اینکه جایگاه سرمایههای انسانی را در توسعه تمدنی یک کشور نشان میدهد، در عین حال پاسخی است به کسانی که مدعی هستند «ایرانیها برای کارهای گروهی ساخته نشدهاند و فقط در مواد انفرادی میتوانند موفق باشند»! نسل امروز ما اگر این سرمایههای انسانی خود را خوب بشناسد و اگر ما این بزرگان عرصههای فرهنگی و هنری را در کتابهای درسی بچههایمان به آنها بشناسانیم، قطعاً آنها بیشتر به اینکه ایرانی هستند، افتخار میکنند و برای سرزمین مادری و پدریشان بیشتر میجنگند. قطعاً با تکیه بر چنین فرهنگ و چنین هنرمندان شگفتانگیزی بوده که ما توانستهایم این همه سال در یکی از نادرپذیرترین مناطق جغرافیایی جهان، به حیات خود ادامه دهیم.
در این کنفرانس دکتر حسن بودلائی؛ مدرس و مشاور مدیریت هم در سخنانی حول موضوع «فرهنگ سازمانی در عصر هوش مصنوعی: از همزیستی تا همآفرینی»، ضمن تاکید بر این نکته که تکنولوژی بدون فرهنگ فقط یک ابزار است، یکی از دلایل عدم استفاده از هوش مصنوعی را از سوی برخی افراد در جامعه، ترس آنها از هر گونه تغییری عنوان کرد و گفت: این ترس باعث میشود خیلیها با هوش مصنوعی دشمنی کنند. عمدتاً در سازمانها این اقلیتها هستند که از هوش مصنوعی استفاده نمیکنند و همین باعث میشود شایستگیهایی هم که دارند، کمتر دیده شود.
در ادامه برنامههای این کنفرانس، نشستی تخصصی با عنوان «همآفرینی در خلق ارزشهای مشترک» با حضور دکتر محسن قدمی؛ مدرس و مشاور مدیریت، دکتر فتاح آقازاده؛ مدیرکل دفتر تعالی فرهنگ سازمانی و سلامت اداری سازمان اداری و استخدامی کشور، دکتر ایرج سلطانی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، دکتر مرتضی بخشایش؛ مدیرکل بهرهوری و نوسازی اداری وزارت نیرو و مهندس مهدی کفایت؛ عضو هیئت مدیره شرکت آتیه فولاد نقش جهان اصفهان برگزار شد.
در ابتدا دکتر قدمی که ریاست پنل را بر عهده داشت، در سخنانی موضوع مدیریت ارزش را مسئلهای مهم و در واقع مکتبی شناخته شده که شرکتهای بزرگ و موفق دنیا، بنیاد فعالیت خود را بر پایه آن گذاشتهاند، دانست و گفت: بحث مدیریت ارزش، امروز دیگر از حالت لوکس و زینتالمجلس بودن خارج شده و هم در مباحث درونسازمانی و هم برونسازمانی، محور اصلی بسیاری از فعالیتهاست.
دکتر آقازاده نیز در این نشست، ارزش عمومی را در گرو این مسئله دانست که در اختیار مطلق و قبضه یک فرد یا یک نهاد نباشد و همگان از آن منتفع شوند و در این ارتباط گفت: اگر فرآیند شکلگیری ارزش عمومی به صورت عمومی انجام شده باشد، همگان خود را نسبت به آن مُحق و مطالبهگر میدانند و این شیوهای است که در جوامع دمکراتیک اجرا میشود.
دکتر سلطانی هم در این پنل به «گامهای لازم برای جهش از فرهنگ تابآوری به عملکرد فراپادشکنندگی» پرداخت و گفت: سطوح تعالی فراپادشکنندگی شامل تسلیم، تضاد، فرسودگی، برگشت و عادی شدن، سخت و مقاوم شدن، لذت از چالش و توانمندی است و سطح بلوغ آن هم به ترتیب برای هر کدام از این مراحل، شامل رفتار و عملکرد انفعالمحور، تعارضمحور، استرسمحور، تابآورانه، پادشکنندهمحور و رفتار و عملکرد تروپوفیلیایی است.
دکتر بخشایش هم درباره برنامه وزارت نیرو برای خلق ارزشهای مشترک در حوزههای مرتبط با فعالیت این دستگاه، عنوان کرد: در حوزه آب و برق، ما هم با جامعه ذیمدخل و هم با جامعه ذینفع روبهرو هستیم. در این رابطه ما حدود 50 گروه را شناسایی کردهایم که در حوزه آب تاثیرگذارند و تنها یکی از این گروهها، شهروندان عادی جامعه هستند. در هر صورت برای کسب تجربه اشتراکی، لازم است یک گفتگوی جمعی شکل بگیرد و از پیشنهاد دادن راه حلهای تک بُعدی پرهیز کرد.
دکتر کفایت هم ضمن ارائه گزارشی از عملکرد شرکت آتیه فولاد نقش جهان اصفهان در حوزههای مربوط به خلق ارزشهای مشترک، موفقیت در فعالیتهایی با گستره کشوری را نیازمند نیّتی والا دانست و تاکید کرد: این وظایف هم، بر عهده همه ماست؛ نه فقط یک نفر یا چند نفر و موفقیت آن نیازمند تلاش جمعی است.
در روز دوم این رویداد، دکتر آذر صائمیان؛ دبیر شورای عالی کنفرانس و دبیر جایزه مسئولیت اجتماعی مدیریت، از مدل جدید این جایزه با عنوان «ارزشآفرینی پایدار» که توسط این انجمن به ثبت جهانی رسیده است، رونمایی کرد و درباره آن گفت: این مدل با اصلاح و بازنگری مدلهای پیشین به نام انجمن مدیریت ایران، ثبت جهانی شده است و سازمانهای متقاضیِ حضور در فرآیند ارزیابی این جایزه، از منافع حاصل از آن نیز در سطح ملی و بینالمللی برخوردار میشوند.
وی با بیان اینکه مدل پیشین این جایزه با عنوان مسئولیت اجتماعی مدیریت، در سال 1394 توسط انجمن مدیریت ایران طراحی و تدوین شده بود، افزود: این مدل در طراحی جدبد، با هدف ترویج اصول مسئولیت اجتماعی و تشویق سازمانها به پیادهسازی اقدامات اخلاقی، زیست محیطی و اقتصادی، توسعه یافته است و از سال آینده به مدل جایزه «ارزشآفرینی پایدار» تبدیل میشود که در آن، سادهسازی فرآیند اجرا، یکدست بودن شاخصگذاریها، تعریف و اندازهگیری شاخصهای مربوط به پایداری، انطباق با مقررات و استانداردهای جهانی پایداری و آموزشهای بینالمللی، مورد تاکید است.
دکتر صائمیان با بیان اینکه ساختار نهایی این مدل بر اساس پنج معیار اصلی شامل «رهبری و راهبرد سازمانی»، «عملکرد اقتصادی پایدار»، «مسئولیت زیست محیطی و اقلیمی»، «حاکمیت، اخلاق و انظباط قانونی» و «سرمایه انسانی و مشارکت اجتماعی» تدوین شده است، از پروژه در دست ساخت پردیس دانشگاه خاتم به عنوان نمونهای موفق از مدل ارزشآفرینی پایدار در کشور نام برد و تاکید کرد: به عنوان مثال در بحث صرفهجویی انرژی، باید اذعان کرد که آنچه در این نمونه اتفاق میافتد، در خاورمیانه بینظیر است.
در ادامه سخنرانیهای روز دوم کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی، دکتر مجید قاسمی؛ رئیس شورای سیاستگذاری کنفرانس حول محور بانکداری مسئولانه به ایراد سخن پرداخت و گفت: بانکداری مسئولانه همان بانکداری پاسخگو است که البته اصولی دارد که در سال 2019 توسط ابتکار مالی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، تدوین شد و حوزههای اولویتدار آن عبارتند از: حقوق بشر، طبیعت، اقتصاد سالم و فراگیر و تغییرات اقلیمی.
مدیرعامل بانک پاسارگاد اصول ششگانه بانکداری مسئولانه را همراستایی، تاثیرگذاری و تعیین هدف، مشتریان، ذینفعان، حکمرانی و فرهنگ و شفافیت و پاسخگویی عنوان کرد و با بیان اینکه بانک پاسارگاد 13 سال است که هر ساله گزارش مسئولیت اجتماعی خود را به طور شفاف و برای اطلاع افکار عمومی جامعه منتشر میکند، تاکید کرد: ما در گروه مالی پاسارگاد همچنین به بحث اقتصاد سبز توجه ویژهای داشتهایم؛ به عنوان مثال شرکت گسترش انرژی پاسارگاد ما اکنون آماده است تا گازهایی را که از چاههای نفت بالا میآید و در شعلههای فلر میسوزند و هوا را آلوده میکنند، کنترل کند؛ طوری که دیگر هیچگونه آلودگی برای محیط زیست نداشته باشد.
در ادامه برنامههای این کنفرانس، نشستی تخصصی با هدف ارائه تجربیات برتر در حوزه مسئولیت اجتماعی با حضور دکتر حسام زندحسامی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، دکتر مهران بخشیپور؛ مدیر پایدار شرکت ایرانسل، دکتر حامد فرنام؛ مدیر برنامه و توسعه شرکت ارزشآفرینان پاسارگاد و دکتر غلامرضا جمشیدی؛ مدیرعامل پتروشیمی نوری برگزار شد.
در ابتدا دکتر زندحسامی که ریاست پنل را بر عهده داشت، به جایگاه و اهمیت جایزه مسئولیت اجتماعی که هر ساله به همت انجمن مدیریت ایران برگزار و به منتخبین اعطا میشود، پرداخت و خواستار معرفی بیشتر این جایزه از سوی دریافتکنندگان آن به جامعه مخاطب خودشان شد.
همچنین دکتر فرنام؛ به برخی از برنامههای به اجرا در آمده در شرکت ارزشآفرینان پاسارگاد در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی این شرکت پرداخت که به گفته وی، طی سال جاری با سرعتی بیشتر و در چهار گام مشخص صورت گرفته و نتایج آن محقق شده است.
مهندس بخشیپور نیز در گزارش کوتاهی اقدامات شرکت ایرانسل را در جهت کاهش استفاده و اشاعه کربن و حرکت به سمت اقتصاد سبز با وجود هزینهبر بودن این طرحها، تشریح کرد و گفت: باید در این زمینه همواره نیمنگاهی هم به جامعه داشت تا جلوی ریسکها گرفته شود.
دکتر جمشیدی هم در سخنانی از پایهگذاری بیش از 56 شرکت دانشبنیان به ارزش سه هزار میلیارد تومان طی سالهای اخیر و کاهش آلایندگی هوا از طریق تغییر کورههای موجود در پتروشیمی نوری، به عنوان بخشی از اقدامات این شرکت در عمل به مسئولیت اجتماعی خود نام برد.
در ادامه و پس از قرائت بیانیه پایانی دهمین کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی، مراسم دهمین دوره جایزه مسئولیت اجتماعی با اعطای گواهینامهها و تندیسها به منتخبین برگزار شد و این دوره از کنفرانس نیز به کار خود خاتمه داد.